BİLGİ EDİNME HAKKI KANUNU
Kabul
Tarihi : 09-10-2003
KANUN NUMARASI
:4982
Yayın Tarihi
: 24.10.2003
Yürürlük Tarihi
: 24-04-2004
Resmi Gazete Sayısı
: 25269
Niteliği
:
BİRİNCİ BÖLÜM AMAÇ, KAPSAM VE TANIMLAR
MADDE 1 – AMAÇ
Bu Kanunun amacı; demokratik ve şeffaf yönetimin gereği
olan eşitlik, tarafsızlık ve açıklık ilkelerine uygun olarak kişilerin bilgi
edinme hakkını kullanmalarına ilişkin esas ve usulleri düzenlemektir.
MADDE 2 - KAPSAM
Bu Kanun; kamu kurum ve kuruluşları ile kamu kurumu niteliğindeki meslek
kuruluşlarının faaliyetlerinde uygulanır.
1.11.1984 tarihli ve 3071 sayılı Dilekçe Hakkının Kullanılmasına Dair Kanun
hükümleri saklıdır.
MADDE 3 - TANIMLAR
Bu Kanunda geçen;
a) Kurum ve kuruluş: Bu Kanunun 2 nci maddesinde geçen ve kapsama dahil olan
bilgi edinme başvurusu yapılacak bütün makam ve mercileri,
b) Başvuru sahibi: Bu Kanun kapsamında bilgi edinme hakkını kullanarak kurum
ve kuruluşlara başvuran gerçek ve tüzel kişileri,
c) Bilgi: Kurum ve kuruluşların sahip oldukları kayıtlarda yer alan bu Kanun
kapsamındaki her türlü veriyi,
d) Belge: Kurum ve kuruluşların sahip oldukları bu Kanun kapsamındaki
yazılı, basılı veya çoğaltılmış dosya, evrak, kitap, dergi, broşür, etüt,
mektup, program, talimat, kroki, plan, film, fotoğraf, teyp ve video kaseti,
harita, elektronik ortamda kaydedilen her türlü bilgi, haber ve veri
taşıyıcılarını,
e) Bilgi veya belgeye erişim: İstenen bilgi veya belgenin niteliğine göre,
kurum ve ku- ruluşlarca, başvuru sahibine söz konusu bilgi veya belgenin bir
kopyasının verilmesini, kop- ya verilmesinin mümkün olmadığı hallerde,
başvuru sahibinin bilgi veya belgenin aslını inceleyerek not almasına veya
içeriğini görmesine veya işitmesine izin verilmesini,
f) Kurul: Bilgi Edinme Değerlendirme Kurulunu,
İfade eder.
İKİNCİ BÖLÜM BİLGİ EDİNME HAKKI VE BİLGİ VERME YÜKÜMLÜLÜĞÜ
MADDE 4 - BİLGİ EDİNME HAKKI
Herkes bilgi edinme hakkına sahiptir.
Türkiye'de ikamet eden yabancılar ile Türkiye'de faaliyette bulunan yabancı
tüzel kişiler, isteyecekleri bilgi kendileriyle veya faaliyet alanlarıyla
ilgili olmak kaydıyla ve karşılıklılık ilkesi çerçevesinde, bu Kanun
hükümlerinden yararlanırlar.
Türkiye'nin taraf olduğu uluslararası sözleşmelerden doğan hak ve
yükümlülükleri saklıdır.
MADDE 5 - BİLGİ VERME YÜKÜMLÜLÜĞÜ
Kurum ve kuruluşlar, bu Kanunda yer alan istisnalar dışındaki her türlü
bilgi veya belgeyi başvuranların yararlanmasına sunmak ve bilgi edinme
başvurularını etkin, süratli ve doğru sonuçlandırmak üzere, gerekli idari ve
teknik tedbirleri almakla yükümlüdürler.
Bu Kanun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren diğer kanunların bu Kanuna
aykırı hükümleri uygulanmaz.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM BİLGİ EDİNME BAŞVURUSU
MADDE 6 - BAŞVURU USULÜ
Bilgi edinme başvurusu, başvuru sahibinin adı ve soyadı, imzası, oturma
yeri veya iş adresini, başvuru sahibi tüzel kişi ise tüzel kişinin unvanı ve
adresi ile yetkili kişinin imzasını ve yetki belgesini içeren dilekçe ile
istenen bilgi veya belgenin bulunduğu kurum veya kuruluşa yapılır. Bu
başvuru, kişinin kimliğinin ve imzasının veya yazının kimden neşet ettiğinin
tespitine yarayacak başka bilgilerin yasal olarak belirlenebilir olması
kaydıyla elektronik ortamda veya diğer iletişim araçlarıyla da yapılabilir.
Dilekçede, istenen bilgi veya belgeler açıkça belirtilir.
MADDE 7 - İSTENECEK BİLGİ VEYA BELGENİN NİTELİĞİ
Bilgi edinme başvurusu, başvurulan kurum ve kuruluşların ellerinde
bulunan veya görevleri gereği bulunması gereken bilgi veya belgelere ilişkin
olmalıdır.
Kurum ve kuruluşlar, ayrı veya özel bir çalışma, araştırma, inceleme ya da
analiz neticesinde oluşturulabilecek türden bir bilgi veya belge için
yapılacak başvurulara olumsuz cevap verebilirler.
İstenen bilgi veya belge, başvurulan kurum ve kuruluştan başka bir yerde
bulunuyorsa, başvuru dilekçesi bu kurum ve kuruluşa gönderilir ve durum
ilgiliye yazılı olarak bildirilir.
Yayımlanmış veya kamuya açıklanmış bilgi veya belgeler
MADDE 8 -
Kurum ve kuruluşlarca yayımlanmış veya yayın, broşür, ilan ve benzeri
yollarla kamuya açıklanmış bilgi veya belgeler, bilgi edinme başvurularına
konu olamaz. Ancak, yayımlanmış veya kamuya açıklanmış bilgi veya belgelerin
ne şekilde, ne zaman ve nerede yayımlandığı veya açıklandığı başvurana
bildirilir.
MADDE 9 - GİZLİ BİLGİLERİ AYIRARAK BİLGİ VEYA BELGE
VERME
İstenen bilgi veya belgelerde, gizlilik dereceli veya açıklanması
yasaklanan bilgiler ile açıklanabilir nitelikte olanlar birlikte bulunuyor
ve bunlar birbirlerinden ayrılabiliyorsa, söz konusu bilgi veya belge,
gizlilik dereceli veya açıklanması yasaklanan bilgiler çıkarıldıktan sonra
başvuranın bilgisine sunulur. Ayırma gerekçesi başvurana yazılı olarak
bildirilir.
MADDE 10 - BİLGİ VEYA BELGEYE ERİŞİM
Kurum ve kuruluşlar, başvuru sahibine istenen belgenin onaylı bir
kopyasını verirler.
Bilgi veya belgenin niteliği gereği kopyasının verilmesinin mümkün olmadığı
veya kopya çıkarılmasının aslına zarar vereceği hallerde, kurum ve
kuruluşlar ilgilinin;
a) Yazılı veya basılı belgeler için, söz konusu belgenin aslını incelemesi
ve not alabilmesini,
b) Ses kaydı şeklindeki bilgi veya belgelerde bunları dinleyebilmesini,
c) Görüntü kaydı şeklindeki bilgi veya belgelerde bunları izleyebilmesini,
Sağlarlar.
Bilgi veya belgenin yukarıda belirtilenlerden farklı bir şekilde elde
edilmesi mümkün ise, belgeye zarar vermemek koşuluyla bu olanak sağlanır.
Başvurunun yapıldığı kurum ve kuruluş, erişimine olanak sağladığı bilgi veya
belgeler için başvuru sahibinden erişimin gerektirdiği maliyet tutarı kadar
bir ücreti bütçeye gelir kaydedilmek üzere tahsil edebilir.
MADDE 11 - BİLGİ VEYA BELGEYE ERİŞİM SÜRELERİ
Kurum ve kuruluşlar, başvuru üzerine istenen bilgi veya belgeye erişimi
onbeş iş günü içinde sağlarlar. Ancak istenen bilgi veya belgenin,
başvurulan kurum ve kuruluş içindeki başka bir birimden sağlanması; başvuru
ile ilgili olarak bir başka kurum ve kuruluşun görüşünün alınmasının
gerekmesi veya başvuru içeriğinin birden fazla kurum ve kuruluşu
ilgilendirmesi durumlarında bilgi veya belgeye erişim otuz iş günü içinde
sağlanır. Bu durumda, sürenin uzatılması ve bunun gerekçesi başvuru sahibine
yazılı olarak ve onbeş iş günlük sürenin bitiminden önce bildirilir.
10 uncu maddede belirtilen bilgi veya belgelere erişim için gereken maliyet
tutarının idare tarafından başvuru sahibine bildirilmesiyle onbeş iş günlük
süre kesilir. Başvuru sahibi onbeş iş günü içinde ücreti ödemezse talebinden
vazgeçmiş sayılır.
MADDE 12 - BAŞVURULARIN CEVAPLANDIRILMASI
Kurum ve kuruluşlar, bilgi edinme başvurularıyla ilgili cevaplarını
yazılı olarak veya elektronik ortamda başvuru sahibine bildirirler.
Başvurunun reddedilmesi halinde bu kararın gerekçesi ve buna karşı başvuru
yolları belirtilir.
MADDE 13 - İTİRAZ USULÜ
Bilgi edinme istemi 16 ve 17 nci maddelerde öngörülen sebeplerle
reddedilen başvuru sahibi, yargı yoluna başvurmadan önce kararın tebliğinden
itibaren onbeş gün içinde Kurula itiraz edebilir. Kurul, bu konudaki
kararını otuz iş günü içinde verir. Kurum ve kuruluşlar, Kurulun istediği
her türlü bilgi veya belgeyi onbeş iş günü içinde vermekle yükümlüdürler.
Kurula itiraz, başvuru sahibinin idari yargıya başvurma süresini durdurur.
MADDE 14 - BİLGİ EDİNME DEĞERLENDİRME KURULU
Bilgi edinme başvurusuyla ilgili yapılacak itirazlar üzerine, 16 ve 17
nci maddelerde öngörülen sebeplere dayanılarak verilen kararları incelemek
ve kurum ve kuruluşlar için bilgi edinme hakkının kullanılmasına ilişkin
olarak kararlar vermek üzere; Bilgi Edinme Değerlendirme Kurulu
oluşturulmuştur.
Kurul; birer üyesi Yargıtay ve Danıştay genel kurullarının kendi kurumları
içinden önerecekleri ikişer aday, birer üyesi ceza hukuku, idare hukuku ve
anayasa hukuku alanlarında profesör veya doçent unvanına sahip kişiler, bir
üyesi Türkiye Barolar Birliğinin baro başkanı seçilme yeterliliğine sahip
kişiler içinden göstereceği iki aday, iki üyesi en az genel müdür düzeyinde
görev yapmakta olanlar ve bir üyesi de Adalet Bakanının önerisi üzerine bu
Bakanlıkta idari görevlerde çalışan hakimler arasından Bakanlar Kurulunca
seçilecek dokuz üyeden oluşur.
Kurul üyeliğine önerilen adayların muvafakatları aranır.
Kurul Başkanı, kurul üyelerince kendi aralarından seçilir.
Kurul, en az ayda bir defa veya ihtiyaç duyulduğu her zaman Başkanın çağrısı
üzerine toplanır.
Kurul üyelerinin görev süreleri dört yıldır. Görev süresi sona erenler
yeniden seçilebilirler. Görev süresi dolmadan görevinden ayrılan üyenin
yerine aynı usule göre seçilen üye, yerine seçildiği üyenin görev süresini
tamamlar.
Yeni seçilen Kurul göreve başlayıncaya kadar önceki Kurul görevine devam
eder.
Kurul üyelerine 10.2.1954 tarihli ve 6245 sayılı Harcırah Kanunu hükümleri
saklı kalmak kaydıyla fiilen görev yaptıkları her gün için uhdesinde kamu
görevi bulunanlara (1000), uhdesinde kamu görevi bulunmayanlara ise (2000)
gösterge rakamının memur aylık katsayısı ile çarpımı sonucu bulunacak
miktarda huzur hakkı ödenir. Bu ödemelerde damga vergisi hariç herhangi bir
kesinti yapılmaz.
Kurul, belirleyeceği konularda komisyonlar ve çalışma grupları kurabilir;
ayrıca gerekli gördüğü takdirde, ilgili bakanlık ile diğer kurum ve
kuruluşların ve sivil toplum örgütlerinin temsilcilerini bilgi almak üzere
toplantılarına katılmaya davet edebilir.
Kurulun sekretarya hizmetleri Başbakanlık tarafından yerine getirilir.
Kurulun görev ve çalışmalarına ilişkin esas ve usuller Başbakanlıkça
hazırlanarak yürürlüğe konulacak bir yönetmelikle düzenlenir.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM BİLGİ EDİNME HAKKININ SINIRLARI
MADDE 15 - YARGI DENETİMİ DIŞINDA KALAN İŞLEMLER
Yargı denetimi dışında kalan idari işlemlerden kişinin çalışma hayatını
ve mesleki onurunu etkileyecek nitelikte olanlar, bu Kanun kapsamına
dahildir. Bu şekilde sağlanan bilgi edinme hakkı işlemin yargı denetimine
açılması sonucunu doğurmaz.
MADDE 16 - DEVLET SIRRINA İLİŞKİN BİLGİ VEYA BELGELER
Açıklanması halinde Devletin emniyetine, dış ilişkilerine, milli
savunmasına ve milli güvenliğine açıkça zarar verecek ve niteliği itibarıyla
Devlet sırrı olan gizlilik dereceli bilgi veya belgeler, bilgi edinme hakkı
kapsamı dışındadır.
MADDE 17 - ÜLKENİN EKONOMİK ÇIKARLARINA İLİŞKİN BİLGİ VEYA BELGELER
Açıklanması ya da zamanından önce açıklanması halinde, ülkenin ekonomik
çıkarlarına zarar verecek veya haksız rekabet ve kazanca sebep olacak bilgi
veya belgeler, bu Kanun kapsamı dışındadır.
MADDE 18 - İSTİHBARATA İLİŞKİN BİLGİ VEYA BELGELER
Sivil ve askeri istihbarat birimlerinin görev ve faaliyetlerine ilişkin
bilgi veya belgeler, bu Kanun kapsamı dışındadır.
Ancak, bu bilgi ve belgeler kişilerin çalışma hayatını ve meslek onurunu
etkileyecek nitelikte ise, istihbarata ilişkin bilgi ve belgeler bilgi
edinme hakkı kapsamı içindedir.
MADDE 19 - İDARİ SORUŞTURMAYA İLİŞKİN BİLGİ VEYA
BELGELER
Kurum ve Kuruluşların yetkili birimlerince yürütülen idari
soruşturmalarla ilgili olup, açıklanması veya zamanından önce açıklanması
halinde;
a) Kişilerin özel hayatına açıkça haksız müdahale sonucunu doğuracak,
b) Kişilerin veya soruşturmayı yürüten görevlilerin hayatını ya da
güvenliğini tehlikeye sokacak,
c) Soruşturmanın güvenliğini tehlikeye düşürecek,
d) Gizli kalması gereken bilgi kaynağının açığa çıkmasına neden olacak veya
soruşturma ile ilgili benzeri bilgi ve bilgi kaynaklarının temin edilmesini
güçleştirecek,
Bilgi veya belgeler, bu Kanun kapsamı dışındadır.
MADDE 20 - ADLİ SORUŞTURMA VE KOVUŞTURMAYA İLİŞKİN BİLGİ VEYA BELGELER
Açıklanması veya zamanından önce açıklanması halinde;
a) Suç işlenmesine yol açacak,
b) Suçların önlenmesi ve soruşturulması ya da suçluların kanuni yollarla
yakalanıp kovuşturulmasını tehlikeye düşürecek,
c) Yargılama görevinin gereğince yerine getirilmesini engelleyecek,
d) Hakkında dava açılmış bir kişinin adil yargılanma hakkını ihlal edecek,
Nitelikteki bilgi veya belgeler, bu Kanun kapsamı dışındadır.
4.4.1929 tarihli ve 1412 sayılı Ceza Muhakemeleri Usulü Kanunu, 18.6.1927
tarihli ve 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu, 6.1.1982 tarihli ve
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu ve diğer özel kanun hükümleri
saklıdır.
MADDE 21 - ÖZEL HAYATIN GİZLİLİĞİ
Kişinin izin verdiği haller saklı kalmak üzere, özel hayatın gizliliği
kapsamında, açıklanması halinde kişinin sağlık bilgileri ile özel ve aile
hayatına, şeref ve haysiyetine, mesleki ve ekonomik değerlerine haksız
müdahale oluşturacak bilgi veya belgeler, bilgi edinme hakkı kapsamı
dışındadır.
Kamu yararının gerektirdiği hallerde, kişisel bilgi veya belgeler, kurum ve
kuruluşlar tarafından, ilgili kişiye en az yedi gün önceden haber verilerek
yazılı rızası alınmak koşuluyla açıklanabilir.
MADDE 22 - HABERLEŞMENİN GİZLİLİĞİ
Haberleşmenin gizliliği esasını ihlal edecek bilgi veya belgeler, bu
Kanun kapsamı dışındadır.
MADDE 23 - TİCARİ SIR
Kanunlarda ticari sır olarak nitelenen bilgi veya belgeler ile, kurum ve
kuruluşlar tarafından gerçek veya tüzel kişilerden gizli kalması kaydıyla
sağlanan ticari ve mali bilgiler, bu Kanun kapsamı dışındadır.
MADDE 24 - FİKİR VE SANAT ESERLERİ
Fikir ve sanat eserlerine ilişkin olarak yapılacak bilgi edinme
başvuruları hakkında ilgili kanun hükümleri uygulanır.
MADDE 25 - KURUM İÇİ DÜZENLEMELER
Kurum ve kuruluşların, kamuoyunu ilgilendirmeyen ve sadece kendi
personeli ile kurum içi uygulamalarına ilişkin düzenlemeler hakkındaki bilgi
veya belgeler, bilgi edinme hakkının kapsamı dışındadır. Ancak, söz konusu
düzenlemeden etkilenen kurum çalışanlarının bilgi edinme hakları saklıdır.
MADDE 26 - KURUM İÇİ GÖRÜŞ, BİLGİ NOTU VE TAVSİYELER
Kurum ve kuruluşların faaliyetlerini yürütmek üzere, elde ettikleri
görüş, bilgi notu, teklif ve tavsiye niteliğindeki bilgi veya belgeler,
kurum ve kuruluş tarafından aksi kararlaştırılmadıkça bilgi edinme hakkı
kapsamındadır.
Bilimsel, kültürel, istatistik, teknik, tıbbi, mali, hukuki ve benzeri
uzmanlık alanlarında yasal olarak görüş verme yükümlülüğü bulunan kişi,
birim ya da kurumların görüşleri, kurum ve kuruluşların alacakları kararlara
esas teşkil etmesi kaydıyla bilgi edinme istemlerine açıktır.
MADDE 27 - TAVSİYE VE MÜTALAA TALEPLERİ
Tavsiye ve mütalaa talepleri bu Kanun kapsamı dışındadır.
MADDE 28 - GİZLİLİĞİ KALDIRILAN BİLGİ VEYA BELGELER
Gizliliği kaldırılmış olan bilgi veya belgeler, bu Kanunda belirtilen
diğer istisnalar kapsamına girmiyor ise, bilgi edinme başvurularına açık
hale gelir.
BEŞİNCİ BÖLÜM ÇEŞİTLİ VE SON HÜKÜMLER
MADDE 29 - CEZA HÜKÜMLERİ
Bu Kanunun uygulanmasında ihmali, kusuru veya kastı bulunan memurlar ve
diğer kamu görevlileri hakkında, işledikleri fiillerin genel hükümler
çerçevesinde ceza kovuşturması gerektirmesi hususu saklı kalmak kaydıyla,
tabi oldukları mevzuatta yer alan disiplin cezaları uygulanır.
Bu Kanunla erişilen bilgi ve belgeler ticari amaçla çoğaltılamaz ve
kullanılamaz.
MADDE 30 - RAPOR DÜZENLENMESİ
Kurum ve kuruluşlar, bir önceki yıla ait olmak üzere;
a) Kendilerine yapılan bilgi edinme başvurularının sayısını,
b) Olumlu cevaplanarak bilgi veya belgelere erişim sağlanan başvuru
sayısını,
c) Reddedilen başvuru sayısı ve bunların dağılımını gösterir istatistik
bilgileri,
d) Gizli ya da sır niteliğindeki bilgiler çıkarılarak ya da bu nitelikteki
bilgiler ayrılarak bilgi veya belgelere erişim sağlanan başvuru sayısını,
e) Başvurunun reddedilmesi üzerine itiraz edilen başvuru sayısı ile bunların
sonuçlarını,
Gösterir bir rapor hazırlayarak, bu raporları her yıl Şubat ayının sonuna
kadar Bilgi Edinme Değerlendirme Kuruluna gönderirler. Bağlı, ilgili ve
ilişkili kamu kurum ve kuruluşları raporlarını bağlı, ilgili ya da ilişkili
oldukları bakanlık vasıtasıyla iletirler. Kurul, hazırlayacağı genel raporu,
söz konusu kurum ve kuruluşların raporları ile birlikte her yıl Nisan ayının
sonuna kadar Türkiye Büyük Millet Meclisine gönderir. Bu raporlar takip eden
iki ay içinde Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığınca kamuoyuna
açıklanır.
MADDE 31 - YÖNETMELİK
Bu Kanunun uygulanması ile ilgili esas ve usullerin belirlenmesine
ilişkin yönetmelik, Kanunun yayımını takip eden altı ay içinde Başbakanlık
tarafından hazırlanarak Bakanlar Kurulunca yürürlüğe konulur.
MADDE 32 - YÜRÜRLÜK
Bu Kanun yayımı tarihinden itibaren altı ay sonra yürürlüğe girer.
MADDE 33 - YÜRÜTME
Bu Kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.
|